Best practices om de juiste financiële ratio's te kiezen, te meten en correct te interpreteren.
Het kiezen van je financiële ratio's is een beetje zoals het aanpassen van de scherpstelling van je verrekijker. Je moet de juiste instelling vinden om verder of minder ver te kijken, om de financiën van je bedrijf meer of minder gedetailleerd te zien. Je moet de juiste ratio vinden om de cijfers te zien die bijdragen aan de gezondheid van je bedrijf.
Wij hebben alles in huis om je meer duidelijkheid te geven over de financiële ratio's. We zullen het hebben over:
In de financiële wereld zijn ratio's indicatoren om de financiële gezondheid van een onderneming te beoordelen. Deze financiële ratio's worden berekend op basis van elementen van de resultatenrekening of de balans.
Financiële KPI’s kunnen worden uitgedrukt in de vorm van een getal en een percentage.
In de vorm van een getal kan een ratio worden uitgedrukt als:
In de vorm van een percentage kan een ratio het volgende aangeven:
Aan de hand van de financiële ratio's kan de financiële situatie van een onderneming worden vergeleken tussen twee tijdstippen. De informatie die dit oplevert, is nuttig:
Door een analyse van de financiële ratio's kunnen vele vragen worden beantwoord. Onder andere:
Er bestaan tal van financiële ratio's. Deze kunnen echter worden ingedeeld in vier hoofdcategorieën:
Als je bedrijf zich in een gevorderd stadium van maturiteit bevindt, ben je mogelijk bekend met de KPI’s van de financiële markten. Deze worden gebruikt door beursgenoteerde bedrijven.
Wij raden onze klanten aan drie eenvoudige stappen te volgen. Aan de hand hiervan kan worden bepaald welke ratio's moeten worden gevolgd.
Zodra je je financiële KPI’s hebt bepaald, volg je hun evolutie. Zo krijg je een goed beeld van je vooruitgang in de richting van je doelen.
Driestapsmethode om je dashboards te maken op basis van financiële ratio's
Zorg ervoor dat de gegevens beschikbaar, correct en conform zijn. Om de betrouwbaarheid van je financiële gegevens te beoordelen, moet je jezelf de volgende vragen stellen.
Op basis van je keuze van te volgen financiële ratio's, bereken je de gekozen financiële KPI’s. In dit artikel vind je de berekening voor elk van de genoemde ratio's.
Het is nu tijd voor de belangrijkste stap van allemaal... Het interpreteren van je financiële ratio's.
Om deze stap tot een goed einde te brengen, moet je gebruikmaken van een reportingtool die je kan helpen de financiële KPI’s en hun verbeteringen te volgen.
In het geval van EMASPHERE biedt de reportingtool je de mogelijkheid de gegevens die via de verbinding met je boekhoudsoftware worden verkregen, rechtstreeks te volgen. Zo zal je je financiële ratio's met grotere precisie kunnen interpreteren. Met EMASPHERE beschik je namelijk over:
Dit is zeer belangrijk, omdat de toegevoegde waarde voor jou schuilt in de interpretatie van de reporting en niet in de creatie ervan.
Dit is hoe het werkt:
Overdracht van gegevens van de bedrijfssoftware
(boekhouding, logistiek, CRM ...) naar EMASPHERE dankzij de connectoren
Doe ten slotte een gekruiste analyse van verschillende ratio's, in plaats van slechts één ratio te analyseren. Want dit zou tot fouten kunnen leiden.
Neem op basis van de indicaties die uit je analyse van de financiële KPI’s naar boven zijn komen, maatregelen ter verbetering.
Maak een lijst op van de prioriteiten van je bedrijf en bepaal welke acties nodig zijn om de performance van je bedrijf te verbeteren of op peil te houden.
Er zijn verschillende methoden, maar dit is onze favoriet: de quick win. Hierbij worden de noodzakelijke maatregelen gerangschikt volgens twee criteria.
Orden je onderwerpen dus van de gemakkelijkst en snelst uitvoerbare, met een impact op de performance van het bedrijf, tot de moeilijkst uitvoerbare en minder efficiënte. Deze methode is gericht op een snelle verbetering.
Kies je financiële ratio's met zorg, in overeenstemming met de specifieke noden van je bedrijf.
Om je bij je keuze te helpen, hebben wij ons gebaseerd op onze ervaring bij meer dan 10.000 bedrijven. Op basis van deze ervaring selecteerden wij:
De volgende ratio's kunnen worden geanalyseerd over verschillende periodes, d.w.z. door vergelijking van een week, een maand of een jaar met een ander(e).
Voor de duidelijkheid worden ze gerangschikt per type.
De behoefte aan bedrijfskapitaal (BBK) geeft de financieringsbehoeften op korte termijn weer die voortvloeien uit de operationele cyclus. Met andere woorden, de BBK bestaat voornamelijk uit drie elementen:
Een gangbare manier om ze te berekenen is als volgt:
BBK = voorraden + handelsvorderingen - (handelsschulden + fiscale en sociale schulden + overige niet-financiële schulden)
Deze financiële KPI focust op de middelen waarover je bedrijf beschikt. Zo kan je nagaan of deze toereikend zijn om de werking van je bedrijf te financieren.
Wanneer er voldoende fondsen zijn, is de behoefte (aan bedrijfskapitaal) negatief. Dit betekent dat de activiteit voldoende middelen genereert om de exploitatiecyclus van het bedrijf te financieren. Je bedrijf slaagt er dus in zijn activiteit zelf te financieren: het heeft geen externe financiering nodig.
Volg je BBK gedurende één of zelfs twee jaar. Zo kan je rekening houden met bepaalde seizoensgebonden activiteiten (bv. vernieuwing van een voorraad die een effect heeft op de BBK).
De nettokaspositie geeft aan over hoeveel cash het bedrijf beschikt (na aftrek van de financiële schulden). Deze kasmiddelen zijn bestemd om de schulden te dekken die binnenkort vervallen. De netto financiële positie wordt ook wel de nettokaspositie (NKP) genoemd.
Deze laatste wordt als volgt berekend:
Nettokaspositie = beschikbare waarde - financiële schulden op korte en op lange termijn
De nettokaspositie maakt het mogelijk om de schuldgraad afgetrokken van de cashflow te beoordelen.
Vergelijk de nettokaspositie van je bedrijf met zijn kassaldo. Dit geeft aan of je over voldoende kasmiddelen beschikt om bijvoorbeeld financiële schulden af te lossen.
EBITDA komt uit het Engels. Het is de afkorting van Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation, and Amortization. In het Nederlands komt dit overeen met de brutowinst voor aftrek van rente, belastingen, afschrijvingen en amortisatie. De EBITDA is een financiële KPI die gericht is op de rentabiliteit.
Deze wordt als volgt berekend:
EBITDA = omzet - aankopen en externe kosten - personeelskosten - algemene kosten - overige kosten
De EBITDA meet de rentabiliteit van het bedrijfsproces van je bedrijf. Het doel ervan is te bepalen hoeveel welvaart je bedrijf creëert. Zo kan bijvoorbeeld je onderneming met andere worden vergeleken.
De EBITDA houdt geen rekening met je financierings- of investeringsbeleid of met je fiscale verplichtingen. Ze geeft aan of je bedrijf rendabel is, maar zegt niet of het winstgevend is.
Er bestaat geen standaarddefinitie van de bruto winstmarge. Elke bedrijfstak heeft zijn eigen definitie van deze financiële ratio.
In theorie is de bruto winstmarge het verschil exclusief belasting tussen de verkoopprijs en de kostprijs van je goederen en/of diensten. De bruto winstmarge geeft aan of de activiteiten, producten of diensten van een bedrijf winstgevend zijn. Ze moet minimaal de vaste kosten van de onderneming dekken.
Afhankelijk van de bedrijfstak zijn er verschillende manieren om ze te berekenen.
Distributiesector:
Bruto winstmarge = verkoop van goederen - aankoopkosten van de verkochte goederen
Productiesector:
Bruto winstmarge = productie van het jaar - productiekosten van de verkochte goederen
Dienstensector
Bruto winstmarge = prestaties van het jaar - kosten voor de uitvoering van de prestaties
Door de bruto winstmarge te berekenen, kan je zien wat de marge van je activiteit is in vergelijking met je totale omzet.
De omzet is waarschijnlijk de gemakkelijkste financiële ratio om te begrijpen. Hij geeft een totaalbeeld van je activiteiten. Het bedrag van de omzet wordt exclusief BTW uitgedrukt. Het komt overeen met de verkoop van goederen en/of diensten door je bedrijf.
De berekening gebeurt als volgt:
Omzetcijfer (OC) =verkoop 1 + verkoop 2 + … + verkoop n
Je omzet moet nauwgezet worden opgevolgd. Veranderingen zijn waardevolle bronnen van informatie. Als de omzet over een bepaalde periode stijgt of daalt: probeer te achterhalen waarom. De oorzaken van deze schommelingen kunnen je strategische beslissingen sturen.
Je kan bijvoorbeeld besluiten meer of minder middelen toe te wijzen aan een dienst of product tijdens de betreffende periode. Zo kan je ook vaststellen of deze variaties samenvallen met bepaalde veranderingen:
De personeelskostenratio geeft de omvang van je personeelskosten in verhouding tot de gegenereerde inkomsten weer.
Dit wordt als volgt berekend:
Personeelskostenratio = personeelskosten / omzet
Deze ratio is bij voorkeur altijd lager dan 1. Hij varieert naargelang de grootte van de loonmassa van je bedrijf. Voor een volledige lijst van HR KPI's, geselecteerd door onze bedrijfsexpert: lees ons artikel over HR-dashboards.
De solvabiliteitsratio beoordeelt de mate van financiële autonomie van je bedrijf.
Als deze hoger is dan 50%, worden je schulden gedekt door je eigen vermogen. Je bedrijf is dan (grosso modo) financieel onafhankelijk. De norm voor deze ratio ligt tussen 0,25 en 0,40. Voor een familiebedrijf dat zijn financiële autonomie wil behouden, is deze ratio doorgaans hoger.
Ze wordt als volgt berekend:
Solvabiliteitsratio = eigen vermogen / totale passiva
De ratio van het terugbetalingsvermogen geeft het aantal jaren aan zelffinancieringsvermogen (resultaten) weer die het bedrijf zou besteden aan de terugbetaling van zijn schulden.
Zo bereken je deze ratio:
Terugbetalingsvermogen = nettoschuld / zelffinancieringsvermogen = nettokaspositie / EBITDA
Het terugbetalingsvermogen is ook een zeer belangrijke indicator voor banken. Zij kunnen op basis van de waarde van deze ratio beslissen een lening toe te kennen (of niet).
De rentabiliteit is een van de grootste zorgen van onze klanten. Zij volgen deze op via financiële ratio's, gedetailleerd via de analytische assen. Deze dubbele analyse verschaft hun bijvoorbeeld een duidelijk beeld van hun rentabiliteit per:
Kies de passende analytische assen op basis van je eigen business model. Zo kan een bedrijf dat cosmetica produceert, baat hebben bij een Month-to-date (MtD) rentabiliteitsratio die wordt toegepast op de analytische as product of productassortiment.
Na deze uitvoerige bespreking van de financiële ratio's, ben je nu klaar om ze optimaal toe te passen.
Zodra je je financiële ratio's hebt gekozen, hoef je ze alleen nog maar te monitoren met behulp van een management reporting.
Bepaal welke KPI's je moet volgen met ons ebook over de referentie-KPI's voor financiële teams. Deze 30 pagina's werden geschreven in samenwerking met onze financiële experts en bevatten voor elke KPI: